دیاگرام TTT

دیاگرام TTT

تعداد بازدید: 8817
چهارشنبه 03 دي 1393

دیاگرام TTT

دیاگرام TTT Diagram) TTT) یا نمودارهای زمان-دما-دگرگونی در متالورژی، اثر زمان بر خواص و ساختار نهایی فولاد را نشان می دهد که مخفف Time Temperature Transformation است. با استفاده از این نمودارها می توان اثر هر دو پارامتر زمان و دما را بر روند استحاله ای فولاد بررسی کرد.

در فرایند عملیات حرارتی فولادها، بی شک دیاگرام آهن- کربن پایه و اساس فرآیند است اما نکته قابل ذکر این که، این دیاگرام در حالت تعادلی ترسیم شده است و شرایط ناپایدار را پوشش نمی دهد. این در حالیست که عملیات حرارتی فولادها در اکثر موارد در شرایط غیر تعادلی انجام شده  و پارامتر زمان یک از مهمترین عوامل موثر بر فرایند است. بر حسب اینکه استحاله آستنیت به فاز یا ساختار جدید به صورت ایزوترم (هم دما) و یا غیر ایزوترم (سرد شدن مداوم) انجام شود به ترتیب نمودار را IT  و CT می نامند. نمودار بر حسب سرد شدن مداوم را نیز با CCT نیز نشان می دهند.

نمودار استحاله ایزوترمال IT و رسم آن

جهت رسم نمودار IT، نمونه های متالوگرافی استاندارد را پس از آستنیته کردن کامل در زمان های مختلف و بالاتر از درجه حرارت شروع تشکیل مارتنزیت (Ms) نگه داشته و سپس تا دمای محیط سرد می شود. پس ساختمان میکروسکوپی، سختی و یا میزان تغییر طول آنها اندازه گیری می شود.

برای رسم کامل نمودار IT بیش از 100 نمونه لازم است. روال کار به این شکل است که نمونه های متالوگرافی را در منطقه تک فاز آستنیتی برای مدت زمان کافی (معمولا یک ساعت) حرارت داده تا کل ساختار، آستنیتی شود. زمان و درجه حرارت آستنیته کردن، اندازه دانه های آستنیت و میزان انحلال کاربیدها را در آستنیت مشخص می کند. از آنجایی که هر دو این پارامتر ها دگرگونی آستنیت را تحت تاثیر قرار می دهد لازم است که دما و زمان آستنیت زایی که برای رسم نمودار مورد استفاده قرار گرفته است، ذکر شود. وقتی آستنیته کردن به پایان رسید، یک سری از نمونه ها به درجه حرارتی ثابت بین A1 و Ms رسانده شده و در دمایی ثابت برای مدت زمان های مختلف نگه داشته می شوند. سپس تا دمای محیط سرد می شوند. شماتیک فرایند در شکل زیر دیده می شود.

رسم دیاگرام IT

ریزساختار نمونه ها بستگی به درجه حرارت استحاله هم دما و زمان نگهداری در آن دما، می تواند پرلیت، بینیت، مارتنزیت و یا مخلوطی از آنها باشد.

نمونه ای که عمدتا به مارتنزیت تبدیل شده و کمترین مقدار (در حدود 1 درصد) از یکی یا مخلوطی از ساختارهای دیگر را دارد، زمان شروع دگرگونی را در یک درجه حرارت ثابت مشخص می کند. با افزایش نگهداری در درجه حرارت ثابت، درصد آستنیت باقی مانده که می تواند به مارتنزیت تبدیل شود را کاهش می دهد. نمونه ای که کمترین مقدار مارتنزیت (در حدود 1 درصد) را داشته باشد، زمان پایان استحاله را در درجه حرارت ثابت معین می کند.

به همین ترتیب، انجام آزمایش در دماهای ثابت مختلف برای فولادهای هایپر و هیپویوتکتوئید، نقاط شروع و پایان استحاله را مشخص کرده و نمودار IT بدست می آید. دیاگرام TTT یک نمونه فولادی در شکل زیر نشان داده شده است.

دیاگرام TTT فولاد

نمودار استحاله غیر ایزوترمال CT ( سرد کردن مداوم)

از نمودار IT جهت مطالعه وابستگی استحاله های آستنیت به درجه حرارت استفاده می شود اما نکته اینجاست که روابط زمان-درجه حرارت که روی این نمودارها مشخص شده است تنها در مورد استحاله هایی که در دمای ثابت رخ می دهد، صادق است. این در حالی است که تنها تعداد محدودی از روش های عملیات حرارتی با این روش انجام می شود. به طوریکه می توان گفت تقریبا در تمامی موارد، فولادها تا منطقه آستنیتی حرارت داده شده و سپس به طور ممتد تا دمای محیط سرد می شود.

نمودار CT و IT

سرعت سرد شدن تابعی از نوع عملیات حرارتی، اندازه و شکل نمونه ها می باشد. نمودارهایی که به کمک آنها می توان رفتار فولادها را تحت شرایط فوق بررسی کرد به نمودارهای استحاله در سرد کردن ممتد CT معروف هستند.

منابع و پیوندها

گردآوری شده توسط دپارتمان پژوهشی شرکت پاکمن

ASM Handbook:Heat Treatment, Vol. 4, 1991

محمدعلی گلعذار، اصول و کاربرد عملیات حرارتی فولادها و چدن ها، اتشارات دانشگاه صنعتی اصفهان

بویر، عملیات حرارتی کاربردی، ترجمه اسرافیل بشارت، نشر طراح، 1379 

 

برداشت از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است

نمودار TTT
دیاگرام زمان-دما-دگرگونی
نمودار زمان-دما-دگرگونی
TTT diagram
دیاگرام TTT چیست
نمودار TTT چیست
برچسب ها: استحالهعملیات حرارتی
هفدهمین دوره نمایشگاه ساختمان، تجهیزات، تاسیسات و سیستم های سرمایشی و گرمایشی گرگان-خرداد 98
عنوان: هفدهمین دوره نمایشگاه ساختمان، تجهیزات، تاسیسات و سیستم های سرمایشی و گرم ...بیشتر
شانزدهمین دوره نمایشگاه ساختمان حرارتی، برودتی و سیستم های تهویه رشت-خرداد 98
عنوان: شانزدهمین دوره نمایشگاه ساختمان حرارتی، برودتی و سیستم های تهویه رشت-خردا ...بیشتر
بیست و چهارمین نمایشگاه بین المللی ماشین آلات، لوازم و مصالح ساختمان تبریز-خرداد 98
عنوان: بیست و چهارمین نمایشگاه بین المللی ماشین آلات، لوازم و مصالح ساختمان تبری ...بیشتر
نوزدهمین دوره نمایشگاه صنعت ساختمان و صنایع وابسته مازندران-خردادماه 98
عنوان: نوزدهمین دوره نمایشگاه صنعت ساختمان و صنایع وابسته مازندران 98 شهر: ...بیشتر
بیست و دومین نمایشگاه بین المللی حرارتی، برودتی و سیستم های تهویه تبریز 98
  عنوان: بیست و دومین  نمایشگاه بین المللی حرارتی، ...بیشتر
بیست و چهارمین نمایشگاه بین المللی نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی تهران- اردیبهشت 98
عنوان: بیست و چهارمین نمایشگاه بین المللی نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی تهران- ارد ...بیشتر
گزارش حضور شرکت پاکمن در بیست و چهارمین نمایشگاه بین المللی نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی تهران- اردیبهشت 98
بیست و چهارمین دوره از نمایشگاه نفت ، گاز و پتروشیمی از امروز 11 اردیبهشت ماه آغ ...بیشتر
نوروز 98 مبارک
    امید به سان بهار راهش را به درون چشم ها و دل ها پیدا می ...بیشتر
برندگان مسابقه عکاسی شرکت پاکمن
برندگان مسابقه عکاسی  5 برنده نهایی از بین عکس ها با بالاترین لایک انتخا ...بیشتر
اهدای لوح های جشنواره ابداعات و اختراعات احتراق به شرکت پاکمن
  مفتخریم بدین وسیله اعلام نماییم که پاکمن، به عنوان مالک 2 طرح : طرح اب ...بیشتر
پنجمین نمایشگاه بین المللی بیمارستان سازی، تجهیزات و تاسیسات بیمارستانی-آذرماه 98
عنوان:پنجمین نمایشگاه بین المللی بیمارستان سازی، تجهیزات و تاسیسات بیمارستانی-آذ ...بیشتر
راندمان بویلر
شاخص های مؤثر در محاسبات راندمان بویلر، یکی از اساسی ترین ضوابط مؤثر در ارتقا سط ...بیشتر
کتاب موتورخانه بخار شرکت پاکمن
سرشناسه: میرزازاده، قربانعلی، 1325 عنوان و نام پدید آور: موتورخانه بخار/ ق ...بیشتر
مقررات ملّي ساختمان ايران مبحث نوزدهم
دانلود فایل PDF مقررات ملی ساختمان ایران-مبحث نوزدهم-صرفه جویی در مصرف انرژی ...بیشتر
راه اندازی سختی گیر نیمه اتوماتیک رزینی
دستور العمل راه اندازی سختی گیر های نیمه اتوماتیک رزینی سختی گیرهای رزینی از ...بیشتر
جانمایی بویلر در موتورخانه
براي عملکرد مناسب بويلرها و تجهيزات وابسته بايد فضاي کافي را در موتورخانه به آن ...بیشتر
کتاب انتخاب بویلر شرکت پاکمن
سرشناسه: میرزازاده، قربانعلی، 1325 عنوان و نام پدید آور: انتخاب بویلر/ قرب ...بیشتر
مراحل آموزش و نگهداری دیگ های بخار سیار
مقدمه از دیرباز استفاده از تجهیزات مولد بخار در صنایع مختلف از جمله صنایع نفت ...بیشتر
معرفی کتابچه دیگ آبگرم شرکت پاکمن
راه اندازی آموزش و بهره برداری از   Hot Water Boilers   ...بیشتر
معرفی کتابچه موتور خانه استخر
نام مقاله: کتابچه موتور خانه استخر نام نویسنده: دپارتمان پژوهش شرکت پاکمن ...بیشتر
دستور العمل نصب، نگهداری و راه اندازی بویلر بخار
دستور العمل نصب، نگهداری و راه اندازی بویلر بخار براي استفاده بهينه از بویلر ها ...بیشتر